علم تدبير منزل
سبک زندگي به روايت ابوعلي سينا
قدس آنلاين/ توجه به امور منزل و خانه داري از قديم الايام مورد توجه حکما و جامعه شناسان اسلامي قرار داشته و براي اداره امور و وظايف خانواده و مشخصات نوع و محل زندگي شرايط خاصي را برشمرده اند.
تدبير واژهاي عربي از ريشة «دَبَرَ» و به معناي «به پايان کاري نگريستن و در آن انديشيدن»، «براي انجام دادن امري فکر و دقت به کار بردن و توجه کردن» است (1).
تدبير منزل به معناي اداره کردن و تنظيم و مديريت در امور منزل است. خانهداري يا تدبير منزل، فن ادارة خانه و روابط خانواده با اجتماع است. پيش از اين، خانهداري محدود به پخت و پز و رختشويي، خياطي و تمشيت کارهاي خانه بود. اکنون علاوه بر آنها، شامل تربيت اطفال، بهداشت جسم و روح، علم تغذيه، صنايع زيبا، اقتصاد، و وظايف افراد خانواده با يکديگر نيز هست. در حقيقت، علم اخلاق، تدبير منزل و سياست مدن از يک رشته منشعب ميشوند و هدف آنها تهذيب و تربيت و وضع قوانين براي پيشرفت زندگي اجتماعي است (2).
يکي از دانشمنداني که در اين زمينه نظرياتي دارد، ابوعلي سينا است که در بخش حکمت عملي، رسالة السياسة را در باب تدبير منزل نوشته و دربارة مردمشناسي و سياست پادشاهان، واليان، سرمايهداران و ارباب منازل سخن گفته است. باب دوم از رسالة بوعلي سينا در مورد اقتصاد خانواده و جامعه است. در باب سوم به چگونگي ارتباط با زن و فرزندان و خدمتکاران پرداخته و باب بعد را به تربيت فرزند اختصاص داده و در باب پاياني به سياست خدم و آموزههاي اسلامي دربارة جوانمردي، کرامت، زکات و صدقات پرداخته است.(3)
ابن سينا که جامع العلوم، فيلسوف، پزشک، رياضيدان، منجم، بزرگترين دانشمند اسلام و يکي از بزرگترين دانشمندان همه ملتها، کشورها و اعصار و قرون است، نظريات جالبي درباره سبک زندگي و ويژگي هاي منزل مسکوني دارد. وي در اين باره مي نويسد: وقتي کسي جايي سکونتي برمي گزيند بايد کيفيت خاک، پستي و بلندي زمين، باز بودن فضا، پوشش گياهي، آب و گوهر (کيفيت) آن، کمي يا زيادي آب، بادگير بودن يا گود بودن محل سکونت را بررسي کند. همچنين بادهايي که در منطقه ميوزد را بشناسد که آيا سالم است يا نه و نيز نقاط مجاور محل سکونت مانند دريا، مسيلها، کوهها و کانها (معادن)، وجود درختان، گورستانها، مواد بدبو (محل دفن زباله و …) را مورد تحقيق قرار دهد چرا که همه اين موارد در مزاج هوا موثرند و تاثيراتي بر بدن دارند.
در ضمن بايد از تندرستي و بيماري مردم آن منطقه باخبر باشد که تا چه حد نيرومندند، اشتهاء و هضمشان چه اندازه است و بيشتر چه غذاهايي ميخورند و بداند که آبهاي منطقه از آبراههاي باريک ميآيد يا کانالهاي وسيع (که در کيفيت آب موثر است) و مردم آنجا به چه نوع بيماريهايي خو گرفتهاند. پنجرهها و درهاي محل سکونت بايد شرقي شمالي باشد، به ورود بادهاي شرقي به داخل خانه اهميت داده شود، آفتاب بايد همه جاي خانه را فرابگيرد زيرا آفتاب هوا را صاف و مساعد ميکند. بهتر آن است که محل سکونت در نزديکي آبهاي گوارا، روان و پاکيزه که در زمستان سرد و در تابستان گرماند باشد، آبهاي زيرزميني که در زمستان گرم و در تابستان خنک هستند به خوبي آبهاي مذکور نميباشد. (4)
پانوشتها:
1. فرهنگ فارسي، ص 307؛ ابن فارس، ج 2، ص 324
2. دائرةالمعارف فارسي، ج 1، ص 882
3. ابن سينا، 1360 ش ، ص 68ـ69
4. ابن سينا ،کتاب قانون، صفحه 336علم تدبير منزل
تدبير واژهاي عربي از ريشة «دَبَرَ» و به معناي «به پايان کاري نگريستن و در آن انديشيدن»، «براي انجام دادن امري فکر و دقت به کار بردن و توجه کردن» است (1).
تدبير منزل به معناي اداره کردن و تنظيم و مديريت در امور منزل است. خانهداري يا تدبير منزل، فن ادارة خانه و روابط خانواده با اجتماع است. پيش از اين، خانهداري محدود به پخت و پز و رختشويي، خياطي و تمشيت کارهاي خانه بود. اکنون علاوه بر آنها، شامل تربيت اطفال، بهداشت جسم و روح، علم تغذيه، صنايع زيبا، اقتصاد، و وظايف افراد خانواده با يکديگر نيز هست. در حقيقت، علم اخلاق، تدبير منزل و سياست مدن از يک رشته منشعب ميشوند و هدف آنها تهذيب و تربيت و وضع قوانين براي پيشرفت زندگي اجتماعي است (2).
يکي از دانشمنداني که در اين زمينه نظرياتي دارد، ابوعلي سينا است که در بخش حکمت عملي، رسالة السياسة را در باب تدبير منزل نوشته و دربارة مردمشناسي و سياست پادشاهان، واليان، سرمايهداران و ارباب منازل سخن گفته است. باب دوم از رسالة بوعلي سينا در مورد اقتصاد خانواده و جامعه است. در باب سوم به چگونگي ارتباط با زن و فرزندان و خدمتکاران پرداخته و باب بعد را به تربيت فرزند اختصاص داده و در باب پاياني به سياست خدم و آموزههاي اسلامي دربارة جوانمردي، کرامت، زکات و صدقات پرداخته است.(3)
ابن سينا که جامع العلوم، فيلسوف، پزشک، رياضيدان، منجم، بزرگترين دانشمند اسلام و يکي از بزرگترين دانشمندان همه ملتها، کشورها و اعصار و قرون است، نظريات جالبي درباره سبک زندگي و ويژگي هاي منزل مسکوني دارد. وي در اين باره مي نويسد: وقتي کسي جايي سکونتي برمي گزيند بايد کيفيت خاک، پستي و بلندي زمين، باز بودن فضا، پوشش گياهي، آب و گوهر (کيفيت) آن، کمي يا زيادي آب، بادگير بودن يا گود بودن محل سکونت را بررسي کند. همچنين بادهايي که در منطقه ميوزد را بشناسد که آيا سالم است يا نه و نيز نقاط مجاور محل سکونت مانند دريا، مسيلها، کوهها و کانها (معادن)، وجود درختان، گورستانها، مواد بدبو (محل دفن زباله و …) را مورد تحقيق قرار دهد چرا که همه اين موارد در مزاج هوا موثرند و تاثيراتي بر بدن دارند.
در ضمن بايد از تندرستي و بيماري مردم آن منطقه باخبر باشد که تا چه حد نيرومندند، اشتهاء و هضمشان چه اندازه است و بيشتر چه غذاهايي ميخورند و بداند که آبهاي منطقه از آبراههاي باريک ميآيد يا کانالهاي وسيع (که در کيفيت آب موثر است) و مردم آنجا به چه نوع بيماريهايي خو گرفتهاند. پنجرهها و درهاي محل سکونت بايد شرقي شمالي باشد، به ورود بادهاي شرقي به داخل خانه اهميت داده شود، آفتاب بايد همه جاي خانه را فرابگيرد زيرا آفتاب هوا را صاف و مساعد ميکند. بهتر آن است که محل سکونت در نزديکي آبهاي گوارا، روان و پاکيزه که در زمستان سرد و در تابستان گرماند باشد، آبهاي زيرزميني که در زمستان گرم و در تابستان خنک هستند به خوبي آبهاي مذکور نميباشد. (4)
پانوشتها:
1. فرهنگ فارسي، ص 307؛ ابن فارس، ج 2، ص 324
2. دائرةالمعارف فارسي، ج 1، ص 882
3. ابن سينا، 1360 ش ، ص 68ـ69
4. ابن سينا ،کتاب قانون، صفحه 336علم تدبير منزل
+ نوشته شده در چهارشنبه هجدهم دی ۱۳۹۲ ساعت 13:16 توسط رقیم
|
زندگی هایمان حیوانی شده است می خوریم ،می خوابیم ، ازدواج می کنیم و می جنگیم درست مثل حیوانات! نمی خواهیم زندگیمان را تغییر دهیم ؟ یعنی انسان بشویم .